සෑම මිනිසකුටම ජීවිතයේ යම් කිසි ඉලක්කයක් හෝ බලාපොරොත්තුවක් පවතී. එය අධ්යාපනය, රැකියාව, පවුල් ජීවිතය හෝ ආධ්යාත්මික දියුණුව වැනි ඕනෑම ක්ෂේත්රයකට අදාළ විය හැකියි. මෙම ඉලක්ක කරා ළඟා වීම සඳහා නිවැරදි මඟ පෙන්වීමක් සහ අවබෝධයක් තිබීම අත්යවශ්යය. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සූත්ර ධර්මයන් තුළ, පුද්ගලයාගේ ස්වභාවය සහ ඔහුගේ ජීවිත ගමන් මග කෙබඳු විය හැකිද යන්න පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයන් අන්තර්ගත වේ. අංගුත්තර නිකායේ, චතුක්ක නිපාතයේ එන තමෝතම පරායන සූත්රය එවැනිම වටිනා දේශනාවකි.
තමෝතම පරායන සූත්රයේ මූලික හැඳින්වීම.
මෙම සූත්රයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙකුගේ ස්වභාවය සහ ඔවුන්ගේ ජීවිත ගමන් මග පිළිබඳව විස්තර කරති. මෙහිදී “තම” යන්නෙන් “අඳුර” (නොදැනුවත්කම, අඥානකම, පව) ද, “ජෝති” යන්නෙන් “එළිය” (ප්රඥාව, ඥානය, පින්) ද අදහස් කෙරේ. පුද්ගලයා තුළ පවතින සිතුවිලි, වචන සහ ක්රියාවන් අනුව ඔහු මෙලොවදී මෙන්ම පරලොවදීද ගමන් කරන මාර්ගය මෙම සූත්රය තුළින් පැහැදිලි කෙරේ. ජීවිතයේ ඉලක්ක තබා ගැනීමේදීත්, ඒවා කරා ළඟා වීමේදීත්, අප කුමන ස්වභාවයේ පුද්ගලයෙකුද යන්න අවබෝධ කර ගැනීම අතිශයින් වැදගත් බව මෙම සූත්රය මැනවින් පෙන්වා දෙයි.
තමෝතම පරායන සූත්රයේ දැක්වෙන පුද්ගල ස්වභාවයන් සතර බුදුරජාණන් වහන්සේ තමෝතම පරායන සූත්රයේදී පුද්ගලයන් වර්ග හතරකට බෙදා දක්වති.
තමෝතම පරායන සූත්රයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද පුද්ගලයන් සතර දෙනාගෙන් පළමුවැන්නා වන්නේ, “අඳුරෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා” (තමෝ තම පරායනෝ) ය. මෙම පුද්ගලයාගේ ජීවිතය ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වාම දුකෙන්, නොදැනුවත්කමෙන් හා අයහපතින් පිරී පවතින අයුරු මෙහිදී විස්තර කෙරේ.
මෙම තැනැත්තාගේ ජීවන තත්ත්වය සහ පෞරුෂය සූත්රයෙහි මනාව දක්වා ඇත. ඔහු සමාජයේ පහත් යැයි සම්මත, නීච කුලයක (සැඩොල්, කුළුපොතු, වැදි, රථකාර හෝ පුක්කුස වැනි) උපත ලබන අතර, අතිශය දිළිඳු භාවයෙන් පෙළෙයි. ආහාරපාන, වස්ත්ර වැනි මූලික අවශ්යතා පවා ඉතා දුකසේ සපුරා ගන්නා ඔහුට, ජීවිතය ගෙවීම අතිශයින් දුෂ්කර ව්යායාමයක් වෙයි.
එමෙන් ම, ඔහු ශාරීරික වශයෙන්ද දුර්වලතා හා අඩුවැඩිකම් සහිත වෙයි. අවලස්සන, දුටුවන් අපහදවන සුළු පෙනුමක් ඇති අතර, ශරීරයෙන් මිටි වෙයි. බොහෝ රෝගාබාධවලින් පෙළෙන ඔහුට, අන්ධභාවය, අත් පා වකුටු වීම, කොර වීම හෝ ශරීරය අඩපණ වීම වැනි විවිධ දුබලතා ද තිබිය හැකිය. ආහාර, පාන, වස්ත්ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, සයනාසන, නිවාස හෝ පහන් ආදී කිසිදු භෞතික සම්පතක් ඔහුට හිමි නොවේ.
මෙවන් වූ අවාසනාවන්ත පසුබිමක් සහිත වුවද, ඔහුගේ වඩාත් භයානක ලක්ෂණය වන්නේ, ඔහු තම කය, වචනය සහ මනස යන තිදොරින්ම දුසිරිතෙහි නිරත වීමයි. ඔහු ප්රාණඝාතය, සොරකම් කිරීම, කාමමිථ්යාචාරය වැනි කායික අකුසලයන්ද, බොරු කීම, කේලම් කීම, රළු බස් කීම, හිස් වචන කීම වැනි වාචසික අකුසලයන්ද, අනුන්ගේ දේට ආශා කිරීම, වෛර කිරීම, වැරදි දැකීම් (මිත්යාදෘෂ්ටි) වැනි මානසික අකුසලයන්ද නොනවත්වා සිදු කරයි.
මෙලෙස කයින්, වචනයෙන් සහ මනසින් දුසිරිතෙහි හැසිරීමේ අවාසනාවන්ත ප්රතිඵලය වන්නේ, කය බිඳී මරණයෙන් මතු ඔහු අපාය, දුර්ගති, විනිපාත නම් වූ දුක්ඛිත ස්ථානවලට, එනම් නිරයෙහි නැවත උපත ලැබීමයි. මේ අයුරින්, මෙම පුද්ගලයා සිය ජීවිතය ආරම්භ කරන්නේද දුකෙන් හා අඳුරෙන් වන අතර, ඔහුගේ අයහපත් ක්රියාවන් හේතුවෙන් මරණින් මතුද දුක්ඛිත තත්ත්වයකට පත්ව, නැවතත් “අඳුරටම” ගමන් කරයි. මේ නිසාම ඔහු “අඳුරෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා” ලෙස තමෝතම පරායන සූත්රයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් විස්තර කරනු ලැබේ.
“අඳුරෙන් අඳුරට” යන ජීවිතය – මාතර සුදාගේ දුක්ඛිත ගමන
මාතර පැත්තේ ඈත ගමක සුදා කියලා කෙනෙක් ජීවත් වුණා. ඔහු ඉපදුණේම ඉතාම අසරණ, අන්ත දුගී පවුලක. දවසට බත් ටිකක් කන්නත්, ඇඟට පලඳින්නට හොඳ ඇඳුමක් ගන්නත්, වැස්සට තෙමෙන්නේ නැතිව ඉන්න පුළුවන් ගෙයක් හදාගන්නත් ඔහුට ලොකු සටනක් කරන්න සිද්ධ වුණා. ඔහුට නිතරම ලෙඩ රෝග වැළඳුණා. කුඩා කල සිටම ඔහුගේ එක් කකුලක් දුර්වල නිසා කොර ගසමින් තමයි ඇවිද්දේ. ගමේ මිනිසුන් ඔහුට අනුකම්පා කළත්, ඔහුට උදව් කරන්නට තරම් හැකියාවක් තිබුණේ නැහැ.
සුදාගේ ජීවිතය පුරාම ඔහු යහපත් දේවලට වඩා අයහපත් දේවලට නැඹුරු වුණා. ඔහු නිතරම අනුන්ගේ දේවලට ආශා කළා. කුඩා සතුන්ට පවා හිංසා කරන්නට ඔහු පසුබට වුණේ නැහැ. ගමේ ආරවුල් ඇති වුණාම, සුදා හැමවිටම කළේ බොරු කේලම් කියාගෙන ගොස් මිනිසුන් අතර භේද ඇති කිරීමයි. ඔහුගේ කටින් පිට වුණේ නිතරම රළු වචන. මත්පැන් පානයටත්, සමහර වෙලාවට සොරකම් කිරීමටත් ඔහු පුරුදු වෙලා සිටියා. ඔහුට කිසිම දිනක අනුන්ට දන්දීමට හෝ පින්කමකට සහභාගි වීමට සිතක් තිබුණේ නැහැ. ඔහුගේ මනස පුරාම තිබුණේ තණ්හාව, වෛරය සහ වැරදි අදහස්.
ඔහුගේ ජීවිතය හරියට හිරු එළියක්වත් නොවැටෙන, මඩ වගුරක් වගෙයි. ඔහු ඉපදුණේ අඳුරේ. කළේත් අඳුරු ක්රියා. ඔහුගේ දුර්වල ශරීරයත්, දරිද්රතාවයත්, අයහපත් ක්රියාවනුත් ඔහුගේ ජීවිතය තවත් අඳුරු කළා. වයසට යත්ම සුදාගේ ජීවිතය තව තවත් අසරණ වුණා. ඔහුට සරණක් හෝ පිහිටක් තිබුණේ නැහැ.
අවසානයේ සුදා මිය ගියා. ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම සිදුකළ අකුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන්, ඔහුට මරණයෙන් පසුවද යහපත් තැනක ඉපදීමට වාසනාවක් ලැබුණේ නැහැ. ඔහු අපායගාමී වී, නැවතත් දුක්ඛිත තත්ත්වයකට පත් වුණා.
මේ කතාවෙන් පෙනී යන්නේ, තමෝතම පරායන සූත්රයේ බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ “අඳුරෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා” යන සංකල්පයයි. එනම්, අයහපත් පසුබිමක උපත ලබා, පවිටු ක්රියාවන්හි නිරත වෙමින්, එම අකුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන් මෙලොවදීත් පරලොවදීත් දුක් විඳින්නේ කෙසේද යන්නයි. ඔහු උපන්නේ ද අඳුරේ වන අතර, ඔහුගේ ක්රියාවන් ද අඳුරු බැවින්, මරණයෙන් පසුව ද ඔහු ගමන් කරන්නේ අඳුරටම බව මෙම කතාවෙන් ගම්ය වේ.
තමෝතම පරායන සූත්රයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද පුද්ගලයන් සතර දෙනාගෙන් දෙවැනියා වන්නේ, “අඳුරෙන් එළියට යන තැනැත්තා” (තමෝ ජෝති පරායනෝ) ය. මෙම පුද්ගලයාගේ ජීවිතය අඳුරු හා දුෂ්කර පසුබිමකින් ආරම්භ වුවද, ක්රමයෙන් යහපත හා ආලෝකය කරා ගමන් කරන අයුරු මෙහිදී විස්තර කෙරේ.
මෙම තැනැත්තාගේ ආරම්භක ලක්ෂණ “අඳුරෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා”ට සමාන වේ. ඔහුද නීච කුලයක, එනම් සැඩොල්, කුළුපොතු, වැදි, රථකාර හෝ පුක්කුස වැනි සමාජයේ පහත් යැයි සම්මත කුලයක උපත ලබයි. ඔහු අතිශය දිළිඳු භාවයෙන් පෙළෙන අතර, ආහාරපාන, වස්ත්ර වැනි මූලික අවශ්යතා පවා ඉතා දුකසේ සපුරා ගනී. ජීවිතය ගෙවීමට අතිශයින් දුෂ්කර වන අතර, ඉතා අපහසුවෙන් ජීවනෝපාය සපයා ගනී.
ශාරීරික වශයෙන්ද ඔහු දුර්වලතා හා අඩුවැඩිකම් සහිත වෙයි. අවලස්සන, දුටුවන් අපහදවන සුළු පෙනුමක් ඇති අතර, ශරීරයෙන් මිටි වෙයි. බොහෝ රෝගාබාධවලින් පෙළෙන ඔහුට, අන්ධභාවය, අත් පා වකුටු වීම, කොර වීම හෝ ශරීරය අඩපණ වීම වැනි විවිධ දුබලතා ද තිබිය හැකිය. ආහාර, පාන, වස්ත්ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, සයනාසන, නිවාස හෝ පහන් ආදී කිසිදු භෞතික සම්පතක් ඔහුට හිමි නොවේ.
එහෙත්, මෙම පුද්ගලයාගේ සුවිශේෂීත්වය පවතින්නේ, මෙවන් වූ අවාසනාවන්ත පසුබිමක් සහිතව වුවද, ඔහු තම කය, වචනය සහ මනස යන තිදොරින්ම සුචරිතයෙහි නිරත වීමයි. ඔහු ප්රාණඝාතයෙන් වැළකීම, සොරකම් නොකිරීම, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදීම වැනි කායික සුචරිතයන්ද, බොරු නොකීම, කේලම් නොකීම, රළු වචන නොකීම, හිස් වචන නොකීම වැනි වාචසික සුචරිතයන්ද, අනුන්ගේ දේට ආශා නොකිරීම, වෛර නොකිරීම, නිවැරදි දැකීම් (සම්මාදිට්ඨි) පැවැත්වීම වැනි මානසික සුචරිතයන්ද සිදු කරයි.
මෙලෙස කයින්, වචනයෙන් සහ මනසින් සුචරිතයෙහි හැසිරීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, කය බිඳී මරණයෙන් මතු, ඔහු සුගති සංඛ්යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි නැවත උපත ලබයි. මේ අයුරින්, මෙම පුද්ගලයා සිය ජීවිතය ආරම්භ කරන්නේ දුකෙන් හා අඳුරෙන් වුවද, ඔහුගේ යහපත් ක්රියාවන් හේතුවෙන් මරණින් මතු සුගතිගාමී වී, “එළිය” කරා ගමන් කරයි. මේ නිසාම ඔහු “අඳුරෙන් එළියට යන තැනැත්තා” ලෙස තමෝතම පරායන සූත්රයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් විස්තර කරනු ලැබේ.
“අඳුරෙන් එළියට” යන ජීවිතය – නුවරඑළියේ අනුරගේ නැගී ඒම
නුවරඑළියේ කඳුකරයේ, ඉතා දුෂ්කර ගම්මානයක අනුර නම් තරුණයෙක් සිටියා. ඔහු උපන්නේම ඉතා අසරණ, අන්ත දුගී පවුලකයි. දවසට එක් වේලක්වත් හරියට කෑමට ලැබුණේ නැහැ. ඇඟට පලඳින්නට හොඳ ඇඳුමක් හෝ හිසට සෙවණක් ලැබුණේ මහත් දුකකින්. අනුරගේ ශරීරය දුර්වල වුණා. කුඩා කල සිටම ඔහුට නිතරම ලෙඩ රෝග වැළඳුණා. ගමේ මිනිසුන් අනුරව දුටුවේ අවාසනාවන්ත, අසරණ කෙනෙක් විදිහටයි. ඔහුගේ ජීවිතය ආරම්භ වූයේම මහත් වූ අඳුරකින්.
ඒත්, අනුරගේ සිතේ යහපත් අදහස් තිබුණා. ඔහුට කිසිම දිනක අනුන්ගේ දේකට ආශා කළේ නැහැ. බොරුවක් කිව්වේ නැහැ. කුඩා සතෙකුටවත් හිංසා කළේ නැහැ. අනුන්ට දන්දීමට තරම් ඔහුට ධනයක් නොතිබුණත්, තමන්ට හැකි පමණින් අනුන්ට උපකාර කළා. ඔහු කටින් පිට කළේ නිතරම කරුණාවන්ත වචනයි. ගමේ පන්සලට ගොස් පිරිසිදුකම් කරමින්, භික්ෂූන් වහන්සේලාට හැකි පමණින් උපකාර කරමින් ඔහු දැහැමි ජීවිතයක් ගත කළා. ඔහුගේ සිත පුරාම තිබුණේ කරුණාව, මෛත්රිය සහ යහපත් අදහස්.
අනුරගේ ජීවිතය හරියට අඳුරු ගුහාවක කෙළවරක සිටින මිනිසෙකුට ඈතින් පෙනෙන ආලෝකයක් වගෙයි. ඔහු ඉපදුණේ අඳුරේ. ඒත්, ඔහු කළ යහපත් ක්රියා සහ දැඩි උත්සාහය නිසා ඔහුගේ ජීවිතයට ක්රමයෙන් එළියක් ලැබෙන්නට පටන් ගත්තා. ගමේ අය ඔහුට ආදරය කළා. ඔහුගේ අවංකභාවය හා වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමේ ගුණය දුටු ගමේ ව්යාපාරිකයෙක් ඔහුට සිය ව්යාපාරයේ කුඩා රැකියාවක් ලබා දුන්නා. අනුර තමන්ට ලැබුණු සෑම අවස්ථාවක්ම යහපත් ලෙසින් යොදාගත්තා. ඔහු අවංකව හා කැපවීමෙන් වැඩ කළා. ඔහුගේ දියුණුව දවසින් දවස දකින්නට ලැබුණා.
කාලයාගේ ඇවෑමෙන් අනුර තමන්ගේම කුඩා ව්යාපාරයක් ආරම්භ කළා. ඔහුගේ සත්යවාදී බව, අවංකකම සහ වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීම යන ගුණාංග නිසා ව්යාපාරය දියුණු වුණා. ඔහු සාමාන්ය ධනවතෙක් බවට පත් වුණා. ඔහුට කරුණාවන්ත, ගුණවත් බිරිඳක් හා දරුවන් ලැබී, අතිශයින්ම ලස්සන හා සතුටුදායක පවුල් ජීවිතයක් ගත කළා. ඔහුගේ පවුල ගමේ අයට ආදර්ශයක් වුණා. ඔහු ධනවත් වුවද, තමන්ගේ යහපත් ගතිගුණ අත්හැරියේ නැහැ. දුගී දුප්පතුන්ට උපකාර කළා, පින්කම් කළා, තවදුරටත් දැහැමි ජීවිතයක් ගත කළා.
අනුර සාර්ථක හා සතුටුදායක ජීවිතයක් ගත කර, අවසානයේ මිය ගියා. ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම සිදුකළ කුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන්, ඔහුට මරණයෙන් පසුව සුගති භවයක, එනම් ස්වර්ග ලෝකයේ නැවත උපත ලැබීමට වාසනාව ලැබුණා. එහිදී ඔහු මහත් සතුටක් හා සැප සම්පත් අත් වින්දා.
මේ කතාවෙන් පෙනී යන්නේ, තමෝතම පරායන සූත්රයේ බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ “අඳුරෙන් එළියට යන තැනැත්තා” යන සංකල්පයයි. එනම්, අයහපත් පසුබිමක උපත ලබා, දුෂ්කරතා මැද ජීවත් වුවද, යහපත් ක්රියාවන්හි නිරත වෙමින්, දැඩි උත්සාහයෙන් කටයුතු කරමින්, එම කුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන් මෙලොවදීත් භෞතික හා පවුල් ජීවිතය තුළ සාර්ථකත්වය සහ සතුට ලබාගෙන, පරලොවදීත් සුගතිගාමී වී, දියුණුවෙන් ජීවත් වන්නේ කෙසේද යන්නයි. ඔහු උපන්නේ අඳුරේ වුවද, ඔහුගේ ක්රියාවන් ආලෝකවත් බැවින්, මරණයෙන් පසුවද ඔහු ගමන් කරන්නේ ආලෝකය කරාම බව මෙම කතාවෙන් ගම්ය වේ.
තමෝතම පරායන සූත්රයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද පුද්ගලයන් සතර දෙනාගෙන් තෙවැනියා වන්නේ, “එළියෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා” (ජෝති තම පරායනෝ) ය. මෙම පුද්ගලයාගේ ජීවිතය දීප්තිමත් හා සුවිශේෂී පසුබිමකින් ආරම්භ වුවද, ඔහුගේ අයහපත් ක්රියාවන් හේතුවෙන් අවසානයේ දුක්ඛිත තත්ත්වයකට පත් වන අයුරු මෙහිදී විස්තර කෙරේ.
මෙම තැනැත්තාගේ ජීවන ගමන ආරම්භ වන්නේ අතිශය යහපත් තත්ත්වයකිනි. ඔහු ක්ෂත්රිය මහාසාර, බ්රාහ්මණ මහාසාර හෝ ගෘහපති මහාසාර වැනි උසස් කුලයක උපත ලබයි. ඔහු අතිශය ධනවත්, මහත් භෝග සම්පත් ඇති, බොහෝ රන් රිදී, විවිධ වස්තූපකරණ සහ ධන ධාන්ය සම්පත්වලින් පිරිපුන් අයෙකි. භෞතික සම්පත්වලින් කිසිදු අඩුවක් නොමැතිව, ආහාර පාන, වස්ත්ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, සයනාසන, නිවාස හා පහන් ආදී සියලුම ගෘහෝපකරණ ඔහුට පහසුවෙන් හිමිවේ.
එමෙන් ම, ඔහු ශාරීරික වශයෙන්ද අභිරූප සම්පන්න වෙයි. අතිශයින්ම ලස්සන, දුටුවන් පහදවන සුළු පෙනුමකින් යුක්ත වන අතර, උතුම් වූ වර්ණ සෞන්දර්යයකින් සමන්විත වෙයි. ඔහුගේ ජීවිතය ආරම්භ වන්නේ මෙවන් වූ පිරිපුන් “එළියක්” තුළයි.
එහෙත්, මෙම පුද්ගලයාගේ ජීවිතයේ ශෝචනීය පෙරළිය වන්නේ, මෙවන් වූ සියලු යහපත් පසුබිම් සහ සම්පත් තිබියදීත්, ඔහු තම කය, වචනය සහ මනස යන තිදොරින්ම දුසිරිතෙහි නිරත වීමයි. ඔහු ප්රාණඝාතය, අදත්තාදානය, කාමමිථ්යාචාරය වැනි කායික අකුසලයන්ද, බොරු කීම, කේලම් කීම, රළු වචන කීම, හිස් වචන කීම වැනි වාචසික අකුසලයන්ද, අනුන්ගේ දේට ආශා කිරීම, වෛර කිරීම, වැරදි දැකීම් (මිත්යාදෘෂ්ටි) වැනි මානසික අකුසලයන්ද නොනවත්වා සිදු කරයි.
මෙලෙස කයින්, වචනයෙන් සහ මනසින් දුසිරිතෙහි හැසිරීමේ අවාසනාවන්ත ප්රතිඵලය වන්නේ, කය බිඳී මරණයෙන් මතු ඔහු අපාය, දුර්ගති, විනිපාත නම් වූ දුක්ඛිත ස්ථානවලට, එනම් නිරයෙහි නැවත උපත ලැබීමයි. මේ අයුරින්, මෙම පුද්ගලයා සිය ජීවිතය ආරම්භ කරන්නේ “එළියක්” තුළ වුවද, ඔහුගේ අයහපත් ක්රියාවන් හේතුවෙන් මරණින් මතු දුක්ඛිත තත්ත්වයකට පත්ව, “අඳුරටම” ගමන් කරයි. මේ නිසාම ඔහු “එළියෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා” ලෙස තමෝතම පරායන සූත්රයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් විස්තර කරනු ලැබේ.
“එළියෙන් අඳුරට” යන ජීවිතය – ගම්පහ අමිලගේ ඛේදවාචකය
ගම්පහ නගරයට ආසන්නව, අතිශය සම්භාවනීය හා ධනවත් පවුලක අමිල නම් තරුණයෙක් උපත ලැබුවා. ඔහුගේ පියා ප්රසිද්ධ ව්යාපාරිකයෙක් වූ අතර, මව සමාජ සේවිකාවක් ලෙස ගෞරවයට පාත්ර වූවා. අමිලට කිසිදාක මුදල් හෝ කිසිදු භෞතික සම්පතක් පිළිබඳව හිඟයක් දැනුණේ නැහැ. ඔහුට අවශ්ය වූ සියල්ල පහසුවෙන් ලැබුණා. ඔහු උපතින්ම කඩවසම්, නිරෝගී, දුටුවන් පහදවන සුළු පෙනුමකින් යුක්ත වුණා. උසස් පාසල් අධ්යාපනය ලබා, විදේශ විශ්වවිද්යාලයකින් උපාධියක් ද ලබා ගත්තා. ඔහුගේ ජීවිතය ආරම්භ වූයේම දීප්තිමත් “එළියක්” තුළයි.
ඒත්, අමිල තමන්ට හිමි වූ මේ සියලු වාසනාවන් නිවැරදි ලෙසින් කළමනාකරණය කර ගත්තේ නැහැ. ඔහු සිතුවේ තමන්ට කැමති ඕනෑම දෙයක් කිරීමට හැකියාව ඇති බවත්, මුදලින් සියල්ල ලබාගත හැකි බවත්ය. ඔහු ක්රමයෙන් අයහපත් මිතුරු ඇසුරට වැටුණා. සතුන්ට හිංසා කිරීම, දුගී දුප්පතුන්ට නින්දා කිරීම, ව්යාපාර කටයුතුවලදී වංචනික ලෙස කටයුතු කිරීම ඔහුගේ පුරුද්දක් වුණා. ඔහු නිතරම බොරු කීවා. කේලම් කීවා. රළු වචන පාවිච්චි කළා. මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වී, රාත්රී සමාජ ශාලාවල නිතර ගැවසුණා. ඔහුගේ මනස පුරාම තිබුණේ අනුන් කෙරෙහි ඊර්ෂ්යාව, වෛරය සහ වැරදි දැකීම්. ඔහු ආගමක්, දහමක් හෝ යහපත් දෙයක් විශ්වාස කළේ නැහැ.
අමිලගේ ජීවිතය හරියට මුලින් දීප්තිමත් හිරු එළියෙන් පිරී තිබී, පසුව ක්රමයෙන් අඳුරට ඇදී යන ආකාරයක් ගත්තා. ඔහු උපන්නේ එළියෙන්. ඒත්, ඔහු කළ අයහපත් ක්රියා නිසා ඔහුගේ ජීවිතයට ක්රමයෙන් අඳුරක් වැටෙන්නට පටන් ගත්තා. ඔහුගේ ව්යාපාර කටයුතු අසාර්ථක වුණා. පවුලේ අය ඔහුගෙන් ඈත් වුණා. හිත මිතුරන් ඔහු අත්හැරියා. ඔහුගේ කීර්තිය කෙමෙන් කෙමෙන් නැති වුණා. ශරීරයද මත්ද්රව්ය නිසා ලෙඩ රෝගවලට ගොදුරු වී, අවසානයේ ඉතාම තනි වූ, අසරණ තත්ත්වයකට පත් වුණා. ඔහුට ජීවිතයේ කිසිදු සතුටක් හෝ සාමයක් තිබුණේ නැහැ.
අවසානයේ අමිල මිය ගියා. ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම සිදුකළ අකුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන්, ඔහුට මරණයෙන් පසුව යහපත් තැනක ඉපදීමට වාසනාවක් ලැබුණේ නැහැ. ඔහු අපායගාමී වී, නිරයේ නැවත උපත ලබමින්, මහත් වූ දුක්ඛිත තත්ත්වයකට පත් වුණා.
මේ කතාවෙන් පෙනී යන්නේ, තමෝතම පරායන සූත්රයේ බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ “එළියෙන් අඳුරට යන තැනැත්තා” යන සංකල්පයයි. එනම්, අතිශය යහපත් පසුබිමක හා සැප සම්පත් මැද ජීවත් වුවද, අයහපත් ක්රියාවන්හි නිරත වෙමින්, එම අකුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන් මෙලොවදීත් පරලොවදීත් දුක් විඳින්නේ කෙසේද යන්නයි. ඔහු උපන්නේ ආලෝකයෙන් පිරිපුන් ජීවිතයක වුවද, ඔහුගේ ක්රියාවන් අඳුරු බැවින්, මරණයෙන් පසුව ද ඔහු ගමන් කරන්නේ අඳුරටම බව මෙම කතාවෙන් ගම්ය වේ.
තමෝතම පරායන සූත්රයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද පුද්ගලයන් සතර දෙනාගෙන් සිව්වැනියා වන්නේ, “එළියෙන් එළියට යන තැනැත්තා” (ජෝති ජෝති පරායනෝ) ය. මෙම පුද්ගලයාගේ ජීවිතය දීප්තිමත් පසුබිමකින් ආරම්භ වී, එම ආලෝකය තවදුරටත් වර්ධනය කරගනිමින්, අවසානයේදී පරම සතුට හා දියුණුව කරා ළඟා වන අයුරු මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.
මෙම වාසනාවන්ත පුද්ගලයාගේ ජීවන ගමන ආරම්භ වන්නේ අතිශය යහපත් තත්ත්වයකිනි. ඔහු ක්ෂත්රිය මහාසාර, බ්රාහ්මණ මහාසාර හෝ ගෘහපති මහාසාර වැනි උසස් කුලයක උපත ලබයි. ඔහු අතිශය ධනවත් වන අතර, මහත් භෝග සම්පත්, බොහෝ රන් රිදී, විවිධ වස්තූපකරණ සහ ධන ධාන්ය සම්පත්වලින් පිරිපුන් අයෙකි. භෞතික සම්පත්වලින් කිසිදු අඩුවක් නොමැතිව, ආහාර පාන, වස්ත්ර, යාන වාහන, මල් සුවඳ විලවුන්, සයනාසන, නිවාස හා පහන් ආදී සියලුම ගෘහෝපකරණ ඔහුට පහසුවෙන් හිමිවේ.
එමෙන් ම, ඔහු ශාරීරික වශයෙන්ද අභිරූප සම්පන්න වෙයි. අතිශයින්ම ලස්සන, දුටුවන් පහදවන සුළු පෙනුමකින් යුක්ත වන අතර, උතුම් වූ වර්ණ සෞන්දර්යයකින් සමන්විත වෙයි. ඔහුගේ ජීවිතය ආරම්භ වන්නේ මෙවන් වූ පිරිපුන් “එළියක්” තුළයි.
කෙසේ වුවද, මෙම පුද්ගලයාගේ සුවිශේෂීත්වය වන්නේ, මෙවන් වූ සියලු යහපත් පසුබිම් සහ සම්පත් තිබියදීත්, ඔහු තවදුරටත් තම කය, වචනය සහ මනස යන තිදොරින්ම සුචරිතයෙහි නිරත වීමයි. ඔහු ප්රාණඝාතයෙන් වැළකීම, සොරකම් නොකිරීම, වැරදි කාම සේවනයේ නොයෙදීම වැනි කායික සුචරිතයන්ද, බොරු නොකීම, කේලම් නොකීම, රළු වචන නොකීම, හිස් වචන නොකීම වැනි වාචසික සුචරිතයන්ද, අනුන්ගේ දේට ආශා නොකිරීම, වෛර නොකිරීම, නිවැරදි දැකීම් (සම්මාදිට්ඨි) පැවැත්වීම වැනි මානසික සුචරිතයන්ද නොනවත්වා සිදු කරයි. ඔහු තමන් සතු සම්පත් යහපත් අරමුණු සඳහා යොදවමින්, අන්යයන්ටද ආදර්ශයක් වෙයි.
මෙලෙස කයින්, වචනයෙන් සහ මනසින් සුචරිතයෙහි හැසිරීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, කය බිඳී මරණයෙන් මතු ඔහු සුගති සංඛ්යාත ස්වර්ග ලෝකයෙහි නැවත උපත ලබයි. මේ අයුරින්, මෙම පුද්ගලයා සිය ජීවිතය ආරම්භ කරන්නේද “එළියක්” තුළ වන අතර, ඔහුගේ යහපත් ක්රියාවන් හේතුවෙන් මරණින් මතුද සුගතිගාමී වී, තවදුරටත් “එළියටම” ගමන් කරයි. මේ නිසාම ඔහු “එළියෙන් එළියට යන තැනැත්තා” ලෙස තමෝතම පරායන සූත්රයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් විස්තර කරනු ලැබේ.
“එළියෙන් එළියට” යන ජීවිතය – කුරුණෑගල අමාලිගේ ආදර්ශමත් ගමන
කුරුණෑගල නගරයේ, ඉතාමත් සම්භාවනීය හා ධනවත් පවුලක අමාලි නම් තරුණියක් උපත ලැබුවා. ඇයගේ දෙමාපියන් ප්රකට දානපති ව්යාපාරිකයන් වූ අතර, සමාජයේ ඉහළම ගෞරවයට පාත්ර වුණා. අමාලිට කිසිදාක මුදල් හෝ කිසිදු භෞතික සම්පතක් පිළිබඳව හිඟයක් දැනුණේ නැහැ. ඇයට අවශ්ය වූ සියල්ල පහසුවෙන් ලැබුණා. උපතින්ම ඇය කඩවසම්, රූමත්, නිරෝගී පෙනුමකින් යුක්ත වුණා. උසස් අධ්යාපනය ලබා, ලොව ප්රමුඛ පෙළේ විශ්වවිද්යාලයකින් උපාධියක් ද ලබා ගත්තා. ඇගේ ජීවිතය ආරම්භ වූයේම දීප්තිමත් “එළියක්” තුළයි.
ඒත්, අමාලි තමන්ට හිමි වූ මේ සියලු වාසනාවන් නිවැරදි ලෙසින් කළමනාකරණය කර ගත්තා. ඇය සිතුවේ මේ සියල්ල තමන්ට පෙර භවයේදී සිදුකළ කුසල්වල ප්රතිඵලයක් බවයි. එනිසාම ඇය තවදුරටත් යහපත් ක්රියාවන්හි නිරත වුණා. ඇය කිසිදාක බොරු කීවේ නැහැ. අනුන්ගේ දේකට ආශා කළේ නැහැ. දුගී දුප්පතුන්ට උපකාර කිරීමටත්, සමාජ සේවා කටයුතුවල නිරත වීමටත් ඇය නිතරම පෙළඹුණා. පන්සලට ගොස් ආගමික කටයුතුවලට දායක වෙමින්, වැඩිහිටියන්ට සැලකීමටත්, ගුණවත් ජීවිතයක් ගත කිරීමටත් ඇය දැඩිව වෙහෙස වුණා. ඇගේ මනස පුරාම තිබුණේ කරුණාව, මෛත්රිය සහ නිවැරදි දැකීම්.
අමාලිගේ ජීවිතය හරියට සූර්යයාගෙන් නිතරම ආලෝකය ලබන රමණීය උයනක් වගෙයි. ඇය උපන්නේ එළියෙන්. ඒත්, ඇය කළ යහපත් ක්රියා නිසා ඇගේ ජීවිතය තව තවත් ආලෝකමත් වුණා. ඇගේ ව්යාපාර කටයුතු දියුණු වුණා. ඇය රටේ ප්රමුඛ පෙළේ ව්යාපාරිකාවක බවට පත් වුණා. ඇයට ගුණවත්, කරුණාවන්ත සැමියෙක් හා දරුවන් ලැබී, අතිශයින්ම ලස්සන, සතුටුදායක හා ආදර්ශමත් පවුල් ජීවිතයක් ගත කළා. ඇයගේ ජීවිතය මෙලොවදීම මහත් සැපයෙන් හා සාර්ථකත්වයෙන් පිරී ඉතිරී ගියා.
අමාලි මෙලොව ජීවිතය සාර්ථකව හා පින්බරව ගත කර, අවසානයේ මිය ගියා. ඇයගේ ජීවිත කාලය පුරාම සිදුකළ කුසල කර්මයන්ගේ බලයෙන්, ඇයට මරණයෙන් පසුවද උසස් සුගති භවයක, එනම් ස්වර්ග ලෝකයේ නැවත උපත ලැබීමට වාසනාව ලැබුණා. එහිදී ඇය මහත් සතුටක් හා සැප සම්පත් අත් වින්දා.
මේ කතාවෙන් පෙනී යන්නේ, තමෝතම පරායන සූත්රයේ බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ “එළියෙන් එළියට යන තැනැත්තා” යන සංකල්පයයි. එනම්, යහපත් පසුබිමක උපත ලබා, සැප සම්පත් මැද ජීවත් වුවද, නිරන්තරයෙන්ම යහපත් ක්රියාවන්හි නිරත වෙමින්, එම කුසල කර්මයන්ගේ විපාක වශයෙන් මෙලොවදීත් භෞතික හා පවුල් ජීවිතය තුළ සාර්ථකත්වය සහ සතුට ලබාගෙන, පරලොවදීත් සුගතිගාමී වී, දියුණුවෙන් ජීවත් වන්නේ කෙසේද යන්නයි. ඇය උපන්නේ ආලෝකයෙන් පිරිපුන් ජීවිතයක වුවද, ඇගේ ක්රියාවන් ද ආලෝකවත් බැවින්, මරණයෙන් පසුවද ඇය ගමන් කරන්නේ ආලෝකය කරාම බව මෙම කතාවෙන් ගම්ය වේ.
ජීවිතයේ ඉලක්ක සහ තමෝතම පරායන සූත්රයේ මඟපෙන්වීම | සාරාංශය සහ අවසන් නිගමනය
තමෝතම පරායන සූත්රයෙහි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ පුද්ගලයන් සතර දෙනා පිළිබඳ විස්තරය, ජීවිතයේ ඉලක්ක තබාගැනීමේදීත්, ඒවා කරා ළඟා වීමේදීත් අපගේ ක්රියාවන්ගේ හා චේතනාවන්ගේ ස්වභාවය කෙරෙහි දැඩි අවධානය යොමු කළ යුතු බවට ප්රබල පණිවිඩයක් ලබා දෙයි. සූත්රය පෙන්වා දෙන්නේ අපගේ වත්මන් තත්ත්වය කුමක් වුවද, අපගේ අනාගත ගමන තීරණය වන්නේ අප විසින්ම සිදුකරන ලද හෝ සිදුකරන කර්මයන් මත බවයි.
“අඳුරෙන් අඳුරට යන” පුද්ගලයා, අවාසනාවන්ත පසුබිමක උපත ලබා, භෞතික සම්පත්වලින් මෙන්ම ශාරීරික සුවයෙන්ද තොරව, කායික, වාචසික සහ මානසික වශයෙන් අකුසලයන්හිම නිරත වීම නිසා මෙලොවදීත් පරලොවදීත් දුකටම පත්වන අයුරු අපි දුටුවෙමු. එවන් ජීවිතයක කිසිදු ඉලක්කයක් සාර්ථක කර ගැනීමක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි අතර, එය දුක්ඛිත තත්ත්වයකම අවසන් වේ.
අනෙක් අතට, “අඳුරෙන් එළියට යන” පුද්ගලයා, පළමුවැන්නා හා සමාන දුෂ්කර පසුබිමකින් ජීවිතය ආරම්භ කළද, ඔහු තම කය, වචනය සහ මනස යහපත් ක්රියාවන්හි යෙදවීමට අධිෂ්ඨාන කරගනී. ඔහුගේ දැඩි උත්සාහය හා කුසල කර්මයන්ගේ බලය නිසා, ඔහුට මෙලොවදීම සාර්ථකත්වයක්, භෞතික දියුණුවක් හා සතුටුදායක පවුල් ජීවිතයක් ගොඩනගා ගැනීමට හැකි වන අතර, මරණින් මතු සුගති භවයක උපත ලබමින් “එළිය” කරා ගමන් කරයි. මෙය අපට උගන්වන්නේ, අපගේ ආරම්භය කුමක් වුවද, නිවැරදි ප්රයත්නයන් තුළින් අපට යහපත් අනාගතයක් ගොඩනගා ගත හැකි බවයි.
එසේම, “එළියෙන් අඳුරට යන” පුද්ගලයා, උසස් කුලයක, ධනවත් පසුබිමක උපත ලබා, සියලු භෞතික සම්පත්වලින් හා රූ සපුවෙන් යුක්ත වුවද, තම කය, වචනය හා මනස දුසිරිතෙහි යෙදවීම නිසා මෙලොවදීත් අඳුරට වැටී, මරණින් මතු අපායගාමී වන අයුරු අපි දැන ගත්තෙමු. මෙය අපට අනතුරු අඟවන්නේ, බාහිර සම්පත් කොතරම් තිබුණද, අයහපත් ක්රියාවන් ජීවිතය විනාශ කර අඳුරටම ඇද දමන බවයි.
අවසාන වශයෙන්, “එළියෙන් එළියට යන” පුද්ගලයා, යහපත් පසුබිමක උපත ලබා, එම ආලෝකය තවදුරටත් වර්ධනය කරගනිමින්, නිරන්තරයෙන්ම යහපත් ක්රියාවන්හි නිරත වෙයි. එමගින් ඔහු මෙලොවදීත් භෞතික හා පවුල් ජීවිතය තුළ උසස් සාර්ථකත්වයක් හා සතුටක් ලබා ගන්නා අතර, මරණින් මතුද සුගති භවයක උපත ලබමින් සදාකාලික “එළිය” කරා ගමන් කරයි. මේ ආදර්ශමත් ජීවිතය අපට පෙන්වා දෙන්නේ, ලද වාසනාවන් නිවැරදිව කළමනාකරණය කරගනිමින්, නිරන්තරයෙන් කුසල් රැස් කිරීමෙන් ජීවිතය සැබවින්ම සමෘද්ධිමත් කරගත හැකි බවයි.
සමස්තයක් ලෙස තමෝතම පරායන සූත්රය අපට අවධාරණය කරන්නේ, අප කුමන තැනක සිටියද, අපගේ ජීවිතයේ ඉලක්ක නිර්වචනය කර ඒවා සාක්ෂාත් කරගැනීමේදී, සීලය, ශ්රද්ධාව, ත්යාගය සහ ප්රඥාව වැනි ගුණධර්මයන් පදනම් කරගත් සිත, කය, වචනය යන තිදොරින් සිදුකරන යහපත් ක්රියාවන්හි වැදගත්කමයි. සැබෑ ජීවිතයේ ඉලක්ක සාර්ථක කර ගැනීම යනු හුදෙක් භෞතික දියුණුවක් පමණක් නොව, එය සිතේ සැනසීම, යහපත් මානසිකත්වයක් සහිතව ජීවිතය ගෙවීම සහ උතුම් වූ පරලොවක් උරුම කර ගැනීමයි. මෙම සූත්රය අපට ආලෝකමත් ජීවිතයක් කරා ගමන් කිරීමට අවශ්ය මාර්ගෝපදේශය ඉතා පැහැදිලිව ලබා දෙයි.
පූජ්ය පට්ටියවෙල මහින්ද හිමි | ven Pattiyawela Mahinda Thero
